Δε θα ήθελα εδώ να αναφέρω τις αναλύσεις που συνήθως διαβάζουμε στις εφημερίδες για το εκπαιδευτικό σύστημα της Φιλανδίας. Η αλήθεια είναι ότι τα έχουν καταφέρει πολύ καλά σε αρκετούς τομείς, αλλά αυτό δε θα πρέπει να αφορά εμάς.
Τυχόν εφαρμογή του συστήματος στην Ελλάδα θα κατέστρεφε (κι άλλο) την ελληνική παιδεία. Το άρθρο αυτό γράφεται λόγω της ανησυχίας που μου προκαλεί η προσκόλληση διοικούντων της παιδείας μας σε αυτό το σύστημα εκπαίδευσης. Ας εξηγήσουμε όμως γιατί κάτι τόσο όμορφο και πετυχημένο, θα ήταν τόσο δηλητηριώδες για εμάς:
1ον Το σύστημα στηρίζεται στην πλήρη έλλειψη διαφθοράς. Σε ένα αφιέρωμα που έγινε στην ελληνική τηλεόραση για φιλανδική εκπαίδευση, ένας φοιτητής εκεί όταν ρωτήθηκε από το δημοσιογράφο για τη διαφθορά, απάντησε ότι «εδώ δεν ξέρουμε τι σημαίνει διαφθορά». Αυτό ακούγεται απίστευτο για τα ελληνικά δεδομένα. Στη Φιλανδία οι διορισμοί και η αξιολόγηση των καθηγητών γίνονται κυρίως με ευθύνη των δήμων. Φαντάζεστε αυτό να συνέβαινε και στην Ελλάδα ή στην Τουρκία;; Θα γινόταν «το σώσε» από πελατειακές σχέσεις, διαφθορά και αναξιοκρατία. Να λοιπόν ένα απλό παράδειγμα του πώς ενώ κάποιο μέτρο στη Φιλανδία είναι υπέροχο γιατί δίνει αρμοδιότητες στους πολίτες, σε μία μεσογειακή χώρα όπως η Ελλάδα θα έφερνε αδικίες και καταστροφές στο σύστημα διορισμών και αξιολόγησης των καθηγητών. Το ίδιο γίνεται και με τα πανεπιστήμια και με τις επιδοτήσεις του κράτους για τη μόρφωση των πολιτών. Αν εφαρμόζαμε το σύστημα στην Ελλάδα, οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί μας θα έλειπαν συνεχώς με εκπαιδευτικές άδειες και οι πανεπιστημιακοί μας θα έλειπαν μονίμως σε διακοπές, ενώ τώρα εργάζονται έστω λίγους μήνες το χρόνο. Εκεί οι μαγικές φράσεις είναι: «επένδυση στη γνώση», «δαπάνες για την παιδεία» ενώ εδώ οι λέξεις κλειδιά θα να πρέπει να είναι οι: «αξιοκρατία», «εργατικότητα», «καταπολέμηση σπατάλης».
2ον Υπάρχει διαφορετική ψυχολογία σε ένα λαό που περνάει τα δύο τρίτα της χρονιάς μέσα στη νύχτα και το κρύο από ένα μεσογειακό λαό ή ακόμα περισσότερο από ένα αφρικανικό λαό. Οι Φινλανδοί έχουν συχνότερα προβλήματα κατάθλιψης και μελαγχολίας, δεν είναι τόσο ερωτικοί όσο εμείς και έχουν πρόβλημα με τον αλκοολισμό.
Ε, λοιπόν με λύπη σας πληροφορώ ότι το κλίμα τους δεν τους δημιουργεί μόνο προβλήματα αλλά και κάποια θεαματικά πλεονεκτήματα, τα οποία φαίνονται κυρίως στην εκπαίδευση. Ένα από αυτά (αναφέρθηκε παραπάνω) είναι ότι αυτοί οι ήσυχοι μελαγχολικοί άνθρωποι, έχουν λιγότερη διάθεση για πονηριά και διαφθορά, και αυξημένη διάθεση να είναι πάντα εντάξει στις υποχρεώσεις τους ως υπεύθυνοι πολίτες. Επίσης οι μαθητές εκεί είναι διαφορετικοί από τους Έλληνες μαθητές, για τους ίδιους λόγους που διαφέρουν και οι ενήλικοι. Είναι πιο ήσυχοι! Ξέρετε τι είναι να προσφερθεί σε ένα δάσκαλο μία τάξη με ήσυχα πειθαρχημένα παιδιά; Είναι το παν. Κάθε εκπαιδευτικός θα μπορούσε να κάνει θαύματα με μία τέτοια τάξη.
Είχα επισκεφτεί πριν αρκετά χρόνια τη Φιλανδία με μία χορωδία και είχα εντυπωσιαστεί από το πόσο ήσυχες και φιλομαθείς φυσιογνωμίες είναι αυτοί οι άνθρωποι. Μία μέση τάξη Φιλανδών μαθητών διαφέρει πάρα πολύ από μία μέση τάξη Ελλήνων μαθητών. Σε κάποιους τομείς θα έπρεπε να μας ζηλεύουν, αλλά σε κάποιους άλλους θα έπρεπε να τους ζηλεύουμε εμείς. Δεν λέω ότι είναι ανώτεροι ή ότι είμαστε εμείς ανώτεροι. Λέω ότι σίγουρα είμαστε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ σε αρκετά πράγματα.
Ίσως σε κάποιους ακούγονται λίγο ρατσιστικά αυτά που λέω περί διαφορετικότητας των λαών. Εγώ απαντώ ότι μισώ το ρατσισμό γιατί στηρίζεται σε αφέλεια και φόβο για το διαφορετικό. Όμως είναι εξίσου αφελές να ισοπεδώνουμε τα πάντα και να αναγνωρίζουμε ως διαφορές των λαών μόνο το χρώμα του δέρματος και των μαλλιών. Υπάρχουν πάντα μικρές ή μεγάλες διαφορές και στην ψυχολογία φυλών και λαών και ο Φιλανδικός είναι ένας λαός με αρκετές ιδιαιτερότητες. Γι αυτό, επιτρέψτε μου να το πω με αυστηρότητα στους διοικούντες μας:
Κάτω τα χέρια από τα επιτεύγματά των Φιλανδών γιατί δε μας αφορούν. Εμείς πρωτίστως έχουμε να καταπολεμήσουμε τη διαφθορά και τη δημόσια σπατάλη. Αν ποτέ το καταφέρουμε, ας ρίξουμε μία κλεφτή ματιά και στο Φινλανδικό σύστημα. Για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω, θα πρέπει αντιμετωπίζουμε με μεγάλη επιφύλαξη το Φιλανδικό σύστημα εκπαίδευσης. Μόνο λίγα μεμονωμένα στοιχεία ίσως θα μπορούσαμε να δανειστούμε από αυτό και με μεγάλη προσοχή.
Η εφαρμογή του Φινλανδικού Συστήματος στην Ελλάδα θα έφερνε την καταστροφή.
Μερικές φορές ένα ωραίο πράγμα πρέπει μόνο να το βλέπεις χωρίς να το αγγίζεις καθόλου…
Σχολιάστε το άρθρο πατώντας στην εικόνα:
